Co to jest sklejka?

Co to jest sklejka?

Sklejka pojawia się w meblach, podczas remontów, w konstrukcjach, a nawet w dekoracjach, choć na co dzień często nie zastanawiamy się, z czego właściwie została wykonana. Na pierwszy rzut oka przypomina zwykłą płytę drewnianą, jednak jej budowa jest zupełnie inna niż litego drewna. Powstaje z kilku cienkich warstw drewna połączonych ze sobą w określony sposób. Dzięki temu jest mocna, stosunkowo lekka i daje naprawdę sporo możliwości podczas obróbki.

 

Co to jest sklejka i jak się ją produkuje?

Najprościej można powiedzieć, że sklejka jest materiałem drewnopochodnym wykonanym z cienkich płatów drewna nazywanych fornirami. Poszczególne warstwy są układane jedna na drugiej, a następnie łączone pod naciskiem przy użyciu odpowiedniego kleju. Jest jednak pewien ważny szczegół – włókna sąsiednich warstw zazwyczaj przebiegają w różnych kierunkach. Po co robi się to właśnie w taki sposób? Drewno jest materiałem naturalnym i reaguje na wilgoć czy zmiany temperatury. Może się kurczyć, rozszerzać albo wyginać. Krzyżowe ułożenie fornirów ogranicza takie zjawiska i zwiększa stabilność gotowej płyty.

Do produkcji sklejki wykorzystuje się różne gatunki drewna. Bardzo często spotykana jest sklejka brzozowa. Ceniona jest za wytrzymałość, równą powierzchnię oraz stosunkowo wysoką twardość. Produkuje się też płyty z topoli, sosny czy innych gatunków. Sama produkcja zaczyna się znacznie wcześniej niż przy prasie i kleju. Drewno trzeba najpierw przygotować. Kłody są poddawane obróbce, a następnie pozyskuje się z nich bardzo cienkie arkusze forniru. Można to trochę porównać do rozwijania ogromnej drewnianej rolki, choć oczywiście cały proces jest bardziej skomplikowany.

Forniry są później suszone, sortowane i sprawdzane. Dopiero wtedy można tworzyć z nich kolejne warstwy płyty. Liczba warstw zależy między innymi od wymaganej grubości sklejki. Powstaje więc materiał złożony z naturalnego drewna, ale o właściwościach trochę innych niż deska wycięta bezpośrednio z pnia. I właśnie na tym polega jego największa zaleta.

 

Jakie właściwości ma sklejka?

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech sklejki jest jej wytrzymałość w stosunku do masy. Płyta nie musi być bardzo gruba, żeby zachować sporą sztywność. Właśnie dlatego materiał znalazł zastosowanie w wielu dziedzinach, również tam, gdzie ograniczenie ciężaru konstrukcji ma znaczenie. Sklejka dobrze znosi także różne rodzaje obciążeń. Krzyżowe ułożenie włókien sprawia, że siły rozkładają się inaczej niż w pojedynczej desce. Mniejsze jest też ryzyko, że materiał łatwo pęknie wzdłuż jednego kierunku włókien. Nie oznacza to oczywiście, że każda sklejka jest niezniszczalna. Wiele zależy od jej rodzaju, grubości, jakości fornirów oraz użytego kleju.

Tania, cienka płyta przeznaczona do lekkich zastosowań nie będzie miała tych samych właściwości co gruba sklejka konstrukcyjna. Ciekawa jest także sama powierzchnia. Sklejkę można szlifować, przycinać, wiercić, skręcać i kleić. Nadaje się również do malowania czy lakierowania. Niektórzy pozostawiają ją bez kryjącej warstwy, ponieważ naturalny układ drewna sam w sobie może stanowić element dekoracyjny. Szczególnie charakterystyczne są krawędzie. Widać na nich kolejne warstwy forniru.

Dawniej często próbowano je ukrywać, dziś bywa odwrotnie. Projektanci mebli czasem specjalnie pozostawiają przekrój sklejki widoczny, ponieważ tworzy ciekawy, warstwowy wzór. Ważna jest też odporność na wilgoć. I tu łatwo o nieporozumienie. Nie każda sklejka nadaje się na zewnątrz. Istnieją odmiany przeznaczone przede wszystkim do suchych wnętrz, ale są również płyty klejone w sposób pozwalający na znacznie lepsze znoszenie wilgoci. Przy zakupie warto więc sprawdzić przeznaczenie konkretnego produktu, a nie kierować się tylko wyglądem czy ceną.

 

Do czego można wykorzystać sklejkę?

Lista zastosowań sklejki jest naprawdę długa, ale nie trzeba jej zamieniać w katalog kilkudziesięciu pozycji. Najłatwiej zauważyć ją w meblarstwie. Z płyt wykonuje się korpusy mebli, półki albo elementy konstrukcyjne. Może pojawić się również jako widoczny materiał wykończeniowy. Popularność sklejki wynika między innymi z tego, że można stosunkowo łatwo ją ciąć i formować. Przy odpowiedniej technologii da się nawet tworzyć elementy gięte. Dzięki temu powstają krzesła o charakterystycznych profilowanych siedziskach czy inne części o łagodnie zakrzywionej powierzchni. Sklejkę wykorzystuje się również w budownictwie. Nie zawsze pozostaje później widoczna, ponieważ czasem pełni wyłącznie funkcję techniczną.

Może być elementem konstrukcji albo materiałem pomocniczym wykorzystywanym podczas wykonywania innych prac. Spotkamy ją również w transporcie, przy produkcji opakowań oraz skrzyń. Grubsze i odpowiednio dobrane płyty potrafią wytrzymać spore obciążenia, dlatego nie ogranicza się ona do małych projektów wykonywanych w domowym warsztacie. A skoro już o domowych pracach mowa... właśnie tutaj sklejka zdobyła w ostatnich latach bardzo dużą popularność. Można z niej wykonać prostą półkę, organizer, skrzynkę albo blat pomocniczy. Cieńsze arkusze wykorzystuje się do dekoracji i projektów typu DIY. Osoby mające większe doświadczenie wykonują ze sklejki całe meble. Jest jeszcze modelarstwo. Cienka sklejka może być precyzyjnie wycinana, również laserowo, dlatego powstają z niej modele budynków, pojazdów czy niewielkie elementy konstrukcyjne. To materiał, który daje sporo swobody – od bardzo prostego projektu aż po złożone konstrukcje.

 

Czym sklejka różni się od płyty MDF i OSB?

Sklejkę łatwo wrzucić do jednego worka z MDF-em czy płytą OSB, ponieważ wszystkie te materiały występują w postaci płyt. Ich budowa jest jednak zupełnie inna. W sklejce mamy cienkie, ale nadal wyraźne warstwy naturalnego drewna. MDF powstaje natomiast z bardzo drobnych włókien drzewnych połączonych w jednolitą masę i sprasowanych. Jego powierzchnia jest gładka, a struktura praktycznie jednakowa na całym przekroju. Ma to swoje zalety. MDF świetnie sprawdza się tam, gdzie potrzebna jest równa powierzchnia pod lakierowanie albo frezowanie. Z drugiej strony nie pokazuje naturalnych warstw drewna, które są tak charakterystyczne dla sklejki. OSB wygląda jeszcze inaczej. Do jej produkcji wykorzystuje się większe wióry lub pasma drewna ułożone w określonych kierunkach i następnie sprasowane. Powierzchnia jest bardzo charakterystyczna – widać większe kawałki materiału drzewnego. Która płyta jest najlepsza? Tak postawione pytanie nie ma jednej odpowiedzi.

Wszystko zależy od planowanego zastosowania. Jeżeli liczy się wygląd naturalnego drewna, wytrzymałość i możliwość uzyskania stosunkowo lekkiej konstrukcji, sklejka może okazać się bardzo dobrym wyborem. MDF bywa praktyczniejszy przy gładkich frontach meblowych. OSB często wykorzystywana jest w pracach konstrukcyjnych i technicznych. Cena również ma znaczenie. Dobrej jakości sklejka, szczególnie brzozowa o większej grubości, potrafi kosztować więcej niż inne popularne płyty drewnopochodne. W zamian otrzymujemy jednak materiał o bardzo ciekawych właściwościach.

 

Jak wybrać odpowiedni rodzaj sklejki?

Zakup sklejki tylko na podstawie wymiaru może skończyć się rozczarowaniem. Dwie płyty o identycznej grubości nie muszą mieć takich samych właściwości. Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na gatunek drewna, jakość powierzchni oraz przeznaczenie materiału. Do dekoracji znaczenie będzie miała estetyka zewnętrznego forniru. Jeśli powierzchnia pozostanie widoczna, sęki, przebarwienia czy drobne naprawy mogą mieć duży wpływ na końcowy efekt. W przypadku elementu ukrytego wewnątrz konstrukcji wygląd ma już znacznie mniejsze znaczenie. Kolejna kwestia to grubość. Cienka sklejka nadaje się do zupełnie innych prac niż płyta mająca kilkanaście lub więcej milimetrów. Przy wykonywaniu półki trzeba uwzględnić jej długość oraz przewidywane obciążenie. Zbyt cienki materiał może się z czasem wygiąć. Trzeba też pamiętać o warunkach, w jakich będzie używana płyta.

Materiał przeznaczony do suchego pomieszczenia nie powinien być automatycznie traktowany jako odpowiedni do ogrodu czy miejsca regularnie narażonego na wodę. Oznaczenia producenta są tu znacznie ważniejsze niż sam wygląd sklejki. Warto przyjrzeć się również krawędziom. To właśnie tam najlepiej widać jakość poszczególnych warstw. Duże puste przestrzenie pomiędzy fornirami czy nierówności mogą świadczyć o słabszej jakości wykonania. Sklejka jest więc czymś więcej niż zwykłą płytą z drewna. Jej charakterystyczna, warstwowa budowa pozwala połączyć stosunkowo niewielką masę z dużą wytrzymałością i stabilnością.

Można ją spotkać w warsztacie, mieszkaniu, meblach, konstrukcjach technicznych... czasem nawet nie zdajemy sobie sprawy, że patrzymy właśnie na nią. Dla jednej osoby będzie materiałem do zrobienia niewielkiej półki, dla innej podstawą znacznie większego projektu. I chyba właśnie ta różnorodność najlepiej pokazuje, dlaczego sklejka pozostaje popularna mimo ogromnego wyboru innych płyt drewnopochodnych. Jest praktyczna, można ją obrabiać na wiele sposobów, a dobrze dobrana potrafi służyć przez lata.

 

Najważniejsze informacje o sklejce

• Sklejka to materiał drewnopochodny produkowany z kilku cienkich warstw drewna nazywanych fornirami.
• Sąsiednie warstwy forniru najczęściej układa się tak, aby kierunek ich włókien był względem siebie zmieniony.
• Krzyżowe ułożenie warstw poprawia stabilność wymiarową oraz właściwości mechaniczne płyty.
• Sklejkę można ciąć, wiercić, szlifować, kleić, lakierować oraz wykorzystywać do wykonywania elementów giętych.
• Materiał znajduje zastosowanie między innymi w produkcji mebli, budownictwie, transporcie, opakowaniach i projektach DIY.
• Sklejka różni się od MDF-u i OSB przede wszystkim budową – zachowuje wyraźne, cienkie warstwy naturalnego drewna.
• Nie każda sklejka jest odporna na długotrwałe działanie wilgoci, dlatego trzeba dobierać jej rodzaj do miejsca zastosowania.

 

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Co to jest sklejka?
Sklejka to materiał drewnopochodny wykonany z kilku cienkich warstw drewna, czyli fornirów, połączonych ze sobą klejem. Warstwy najczęściej układa się tak, aby kierunki włókien drewna były względem siebie zmienione.

Z czego robi się sklejkę?
Sklejkę produkuje się z cienkich arkuszy naturalnego drewna. Do jej produkcji wykorzystuje się między innymi brzozę, sosnę oraz topolę.

Czy sklejka jest mocna?
Tak, odpowiednio dobrana sklejka może mieć dużą wytrzymałość przy stosunkowo niewielkiej masie. Krzyżowe ułożenie warstw poprawia również jej stabilność.

Czy sklejka jest odporna na wodę?
Zależy to od rodzaju sklejki i zastosowanego systemu klejenia. Nie każda płyta nadaje się do miejsc narażonych na wilgoć, dlatego przed zakupem należy sprawdzić przeznaczenie konkretnego produktu.

Do czego używa się sklejki?
Sklejkę stosuje się między innymi do produkcji mebli, elementów budowlanych, skrzyń i opakowań. Jest też popularnym materiałem do projektów DIY, modelarstwa i wykonywania dekoracji.

Czym sklejka różni się od płyty OSB?
Sklejka powstaje z cienkich arkuszy forniru, natomiast OSB produkowana jest z większych pasm lub wiórów drewna połączonych w płytę. Różnicę bardzo łatwo zauważyć na powierzchni i przekroju obu materiałów.

Czy sklejkę można malować?
Tak, sklejkę można szlifować, malować, lakierować i pokrywać innymi materiałami wykończeniowymi. Sposób przygotowania powierzchni powinien być dopasowany do rodzaju płyty i oczekiwanego efektu.

 

Źródło:

^{https://research.fs.usda.gov/treesearch/62200}