Rozwód z orzeczeniem o winie

Rozwód z orzeczeniem o winie

Rozwód z orzeczeniem o winie nie jest jedynie formalnym zakończeniem małżeństwa. Sąd musi ustalić, czy zachowanie jednego albo obojga małżonków doprowadziło do rozpadu związku. Oznacza to analizowanie wydarzeń z wielu lat, przesłuchiwanie świadków i ocenianie dowodów. Taka sprawa bywa dłuższa oraz bardziej obciążająca emocjonalnie, ale orzeczenie winy może mieć znaczenie dla późniejszych alimentów między byłymi małżonkami.

 

Rozwód z orzeczeniem o winie – co właściwie oznacza?

Podstawowym warunkiem uzyskania rozwodu jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Sąd sprawdza więc, czy więź łącząca małżonków rzeczywiście przestała istnieć i czy nie ma realnych szans na jej odbudowanie. Sam konflikt, kilkumiesięczne ochłodzenie relacji albo czasowa wyprowadzka nie zawsze wystarczą. Sytuacja każdej pary jest oceniana osobno. Rozkład zupełny oznacza w praktyce ustanie najważniejszych więzi między małżonkami – uczuciowej, fizycznej i gospodarczej. Nie zawsze muszą one zniknąć dokładnie w tym samym momencie. Byli partnerzy mogą jeszcze mieszkać pod jednym dachem z przyczyn finansowych, ale prowadzić całkowicie oddzielne życie. Mogą też wspólnie opłacać rachunki, ponieważ żadne z nich nie jest w stanie szybko znaleźć innego mieszkania. Sąd patrzy na całokształt, a nie tylko na jeden szczegół.

Trwałość rozkładu oznacza, że powrót małżonków do wspólnego życia nie jest racjonalnie przewidywany. Ważne będą ich obecne relacje, długość rozstania, wcześniejsze próby ratowania związku i plany na przyszłość. Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje również sytuacje, w których rozwód nie może zostać orzeczony mimo trwałego i zupełnego rozkładu. Dotyczy to między innymi zagrożenia dobra wspólnych małoletnich dzieci lub sprzeczności rozwodu z zasadami współżycia społecznego. Co z samą winą? Sąd co do zasady rozstrzyga, czy za rozkład odpowiada jeden małżonek, czy oboje. Może więc orzec wyłączną winę męża, wyłączną winę żony albo winę obu stron. Zaniechanie orzekania o winie jest możliwe na zgodne żądanie małżonków. Wtedy skutki są takie, jak gdyby żadne z nich nie ponosiło winy.

 

Kiedy możliwy jest rozwód z orzeczeniem o winie?

Wina nie polega jedynie na tym, że jeden z małżonków zachował się niewłaściwie. Między jego postępowaniem a rozpadem związku musi istnieć związek. Zachowanie powinno naruszać obowiązki małżeńskie lub przyjęte zasady wspólnego życia, a jednocześnie prowadzić do powstania albo pogłębienia rozkładu pożycia. Za zawinioną przyczynę może zostać uznana zdrada. Może nią być również stosowanie przemocy, poniżanie współmałżonka, uporczywe nadużywanie alkoholu czy opuszczenie rodziny bez uzasadnienia. W innych sprawach problemem okazuje się nieuczciwość finansowa, ukrywanie zadłużenia albo konsekwentne uchylanie się od wspierania rodziny. Nie istnieje jednak prosta tabela, według której każde określone zachowanie automatycznie oznacza winę. Liczą się okoliczności konkretnego małżeństwa. Nawet zdrada nie zawsze przesądza o treści wyroku. Jeżeli nowa relacja rozpoczęła się dopiero wtedy, gdy między małżonkami od dawna istniał zupełny i trwały rozkład pożycia, sąd może uznać, że nie była ona przyczyną rozpadu.

Sąd Najwyższy wskazywał, że zachowanie następujące już po rozpadzie małżeństwa nie może zostać uznane za jego wcześniejszą przyczynę. Kolejność wydarzeń naprawdę ma znaczenie. Trzeba również pamiętać, że sąd nie porównuje winy procentowo. Nie wydaje orzeczenia, że jedna osoba odpowiada za rozpad w 80 procentach, a druga w 20. Jeżeli oboje małżonkowie swoim zawinionym postępowaniem przyczynili się do rozpadu związku, sąd może orzec winę obu stron, nawet gdy zachowanie jednego z nich było znacznie poważniejsze. Wina w sprawie rozwodowej nie podlega prostemu stopniowaniu. To nieraz zaskakuje.

Osoba przekonana o własnej niewinności skupia się wyłącznie na błędach współmałżonka, a podczas postępowania wychodzą na jaw również jej reakcje – wielomiesięczne milczenie, obrażanie partnera, wyprowadzenie się bez rozmowy lub inne działania pogłębiające kryzys. Dlatego przed wniesieniem pozwu warto uczciwie przeanalizować nie tylko postępowanie drugiej strony. Swoje także.

 

Dowody w rozwodzie z orzeczeniem o winie

Samo napisanie w pozwie, że współmałżonek dopuścił się zdrady, przemocy lub zaniedbywał rodzinę, nie przesądza o wyniku sprawy. Twierdzenia trzeba poprzeć materiałem, który pozwoli sądowi odtworzyć przebieg małżeństwa. Dowody powinny dotyczyć nie tylko nagannego zachowania, ale też jego wpływu na relację. W sprawach rozwodowych wykorzystuje się korespondencję, dokumentację medyczną, potwierdzenia interwencji policji i dokumenty finansowe. Znaczenie mogą mieć fotografie. Czasem przedstawiane są wydruki wiadomości albo informacje pokazujące, że jeden z małżonków przeznaczał wspólne środki na własne cele. Ważną rolę odgrywają zeznania świadków – najlepiej osób, które znały małżonków i rzeczywiście obserwowały ich codzienne życie. Świadek nie powinien jedynie powtarzać tego, co usłyszał od jednej strony. Znacznie większą wartość ma relacja osoby, która widziała konkretne sytuacje. Słyszała awantury. Pomagała po nagłej wyprowadzce albo zauważyła zmianę zachowania jednego z małżonków.

Nie zawsze musi to być ktoś z rodziny. Niekiedy bardziej przekonujące okazują się zeznania sąsiada, wspólnego znajomego lub osoby, która przez dłuższy czas miała kontakt z obojgiem małżonków. Warto zachować rozsądek przy zbieraniu materiałów. Włamywanie się na cudze konto, przejmowanie hasła czy instalowanie programów śledzących może powodować poważne problemy prawne. Nie wszystko, co technicznie da się zdobyć, powinno zostać wykorzystane.

Wątpliwe dowody najlepiej omówić z prawnikiem przed dołączeniem ich do pozwu. Postępowanie o rozwód z orzeczeniem o winie często trwa dłużej niż sprawa, w której małżonkowie zgodnie rezygnują z ustalania winy. Trzeba przesłuchać więcej osób, przeanalizować dokumenty i skonfrontować sprzeczne wersje wydarzeń. Czasem pojawiają się kolejne pisma, nowe zarzuty… i sprawa zaczyna żyć własnym życiem. Nie ma ustawowego terminu, w którym sąd musi ją zakończyć.

 

Skutki rozwodu z orzeczeniem o winie

Najważniejszym praktycznym skutkiem orzeczenia winy mogą być alimenty na rzecz byłego małżonka. Nie należy jednak mylić ich z alimentami na dzieci. Są to dwa odrębne obowiązki, oparte na innych przesłankach. Małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego i znalazł się w niedostatku, może żądać od drugiego byłego małżonka środków potrzebnych do utrzymania. Sąd bierze pod uwagę usprawiedliwione potrzeby osoby domagającej się pomocy oraz możliwości zarobkowe i majątkowe drugiej strony. Szersza ochrona przysługuje małżonkowi niewinnemu, gdy druga strona została uznana za wyłącznie winną.

W takiej sytuacji nie trzeba wykazywać niedostatku. Wystarczy, że rozwód spowodował istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego. Sąd może wtedy nakazać stronie wyłącznie winnej odpowiednie przyczynianie się do zaspokajania jego usprawiedliwionych potrzeb. Nie dzieje się to automatycznie – trzeba zgłosić takie żądanie i przedstawić swoją sytuację finansową. Obowiązek alimentacyjny wygasa, gdy uprawniony były małżonek zawrze nowe małżeństwo. Pięcioletni termin przewidziany w przepisach dotyczy określonych sytuacji, w których zobowiązanym jest małżonek nieuznany za winnego. Nie należy więc zakładać, że alimenty zasądzone od osoby wyłącznie winnej zawsze skończą się po pięciu latach.

Orzeczenie winy nie przesądza natomiast automatycznie o podziale majątku. Sąd nie przyznaje większej części wspólnego dorobku tylko dlatego, że jeden małżonek zdradził albo doprowadził do rozpadu związku. Podział majątku podlega odrębnym zasadom. Wina nie decyduje również sama w sobie o władzy rodzicielskiej czy kontaktach z dzieckiem. W wyroku rozwodowym sąd musi rozstrzygnąć o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem, kontaktach oraz kosztach jego utrzymania i wychowania. Najważniejsze jest dobro dziecka, a nie potrzeba ukarania któregoś z rodziców za zachowanie wobec współmałżonka.

 

Czy rozwód z orzeczeniem o winie zawsze jest dobrym wyborem?

Dla części osób ustalenie winy ma ogromne znaczenie. Nie tylko finansowe. Orzeczenie sądu może potwierdzić, że rozpad małżeństwa nie był wynikiem ich decyzji lub zaniedbań. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy w związku występowała przemoc, wieloletnie poniżanie albo poważna nieuczciwość. Nie zawsze jednak warto prowadzić wielomiesięczny spór wyłącznie dla samego zapisu w wyroku. Trzeba pomyśleć o kosztach pełnomocnika, liczbie świadków i konieczności wracania do trudnych wydarzeń. Opłata od pozwu o rozwód wynosi 600 zł, ale całość wydatków może być znacznie większa, zwłaszcza przy długim postępowaniu i późniejszej apelacji. Przed podjęciem decyzji dobrze odpowiedzieć sobie na kilka pytań. Czy posiadane dowody pokazują rzeczywistą przyczynę rozpadu?

Czy istnieje ryzyko orzeczenia winy obu stron? Czy ustalenie wyłącznej winy może mieć znaczenie dla przyszłych alimentów? I jeszcze jedno – czy emocjonalna cena procesu nie okaże się wyższa niż korzyść wynikająca z wyroku? Rozwód z orzeczeniem o winie może być potrzebny, uzasadniony i ważny. Czasem jest wręcz jedynym rozwiązaniem, które osoba pokrzywdzona uważa za uczciwe. Nie powinien jednak stawać się narzędziem zemsty. Sąd ocenia fakty oraz ich wpływ na rozpad małżeństwa, a nie to, kto przedstawi bardziej dramatyczną historię. Każda sprawa rozwodowa jest trochę inna. Czasem kluczowa okazuje się jedna wiadomość, innym razem zeznania świadka, który przez lata obserwował relację małżonków. Bywa też tak, że materiał przedstawiony przez obie strony prowadzi do zupełnie innego wyniku, niż początkowo zakładano. Dlatego dobrze przygotowany pozew powinien opisywać wydarzenia spokojnie, chronologicznie i konkretnie. Bez przesady. Bez dopisywania faktów. To zwykle daje więcej niż dziesięć stron pełnych wzajemnych oskarżeń.

 

Najważniejsze informacje

• Rozwód może zostać orzeczony, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia.
• Sąd może ustalić wyłączną winę jednego małżonka albo uznać, że za rozpad związku odpowiadają obie strony.
• Na zgodne żądanie małżonków sąd nie orzeka o winie. Skutki są wtedy takie, jak gdyby żadne z nich nie ponosiło winy.
• Zachowanie małżonka musi przyczynić się do powstania lub pogłębienia rozkładu pożycia – samo naganne postępowanie nie zawsze przesądza o winie.
• Małżonek niewinny może żądać alimentów od małżonka wyłącznie winnego, gdy rozwód spowodował istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Nie musi przy tym znajdować się w niedostatku.
• Opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi 600 zł. Dodatkowe koszty mogą wynikać między innymi z pomocy pełnomocnika lub przeprowadzania określonych dowodów.

 

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Co oznacza rozwód z orzeczeniem o winie?
Rozwód z orzeczeniem o winie oznacza, że sąd ustala, czy jeden lub oboje małżonkowie ponoszą odpowiedzialność za zupełny i trwały rozkład pożycia. W wyroku może zostać wskazana wyłączna wina jednej strony albo wina obojga małżonków.

Kiedy sąd może orzec wyłączną winę jednego małżonka?
Sąd może orzec wyłączną winę jednego małżonka, gdy jego zawinione zachowanie doprowadziło do rozkładu pożycia lub istotnie go pogłębiło, a druga strona nie przyczyniła się do rozpadu małżeństwa w sposób zawiniony.

Czy zdrada zawsze oznacza rozwód z orzeczeniem o winie?
Nie. Sąd bada, kiedy doszło do zdrady i jaki miała ona wpływ na małżeństwo. Jeżeli nowa relacja rozpoczęła się dopiero po zupełnym i trwałym rozkładzie pożycia, może nie zostać uznana za przyczynę rozpadu związku.

Jakie dowody można przedstawić w sprawie rozwodowej?
Dowodami mogą być zeznania świadków, wiadomości, fotografie, dokumentacja medyczna, potwierdzenia interwencji policji oraz dokumenty finansowe. Każdy materiał powinien zostać zdobyty legalnie i mieć znaczenie dla ustalenia przyczyn rozpadu małżeństwa.

Czy małżonkowie mogą zrezygnować z orzekania o winie?
Tak. Sąd zaniecha orzekania o winie, gdy oboje małżonkowie zgodnie tego zażądają. Powstają wtedy takie skutki, jak gdyby żadne z nich nie ponosiło winy za rozkład pożycia.

Czy orzeczenie winy wpływa na podział majątku?
Orzeczenie winy nie powoduje automatycznie, że małżonek niewinny otrzyma większą część majątku wspólnego. Podział majątku i ustalenie nierównych udziałów opierają się na odrębnych przesłankach.

Czy małżonek niewinny może otrzymać alimenty?
Tak. Jeżeli jeden małżonek został uznany za wyłącznie winnego, małżonek niewinny może żądać alimentów, gdy rozwód spowodował istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. W takim przypadku nie musi udowadniać niedostatku.

Czy alimenty od małżonka wyłącznie winnego kończą się po pięciu latach?
Nie zawsze. Pięcioletni termin dotyczy sytuacji, w której zobowiązanym jest małżonek nieuznany za winnego. Obowiązek alimentacyjny wygasa natomiast po zawarciu nowego małżeństwa przez osobę uprawnioną.

Ile kosztuje pozew o rozwód z orzeczeniem o winie?
Opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi 600 zł. W toku sprawy mogą pojawić się również inne wydatki, na przykład związane z pełnomocnikiem, opinią biegłego lub apelacją.

Źródło: 

^{https://rzeszow.so.gov.pl/jakie_znaczenie_ma_orzeczenie_winy_przy_rozwodzie.html}